Własnoręczne wytwarzanie alkoholi w domu to nie tylko ciekawe zajęcie, ale także świetna okazja do nauki. Jednak samodzielne przygotowywanie jakiegokolwiek napoju alkoholowego wymaga odpowiedniej staranności i precyzji.

Jak powstaje metanol?

Metanol, znany również jako alkohol metylowy lub spirytus drzewny, jest najprostszym (o najkrótszym łańcuchu) spośród alkoholi; składa się z jednej części węgla, jednej części tlenu i czterech części wodoru.

Metanol jest powszechnie produkowany na skalę przemysłową z węgla, gazu ziemnego i innych odnawialnych źródeł, takich jak dwutlenek węgla, biomasa i odpady komunalne. Początkowo wytwarzano go poprzez destylację destrukcyjną drewna, ale obecnie produkuje się go z gazu syntezowego poprzez połączenie wodoru i tlenku węgla przy pomocy katalizatora.

Poza tym metanol wytwarza się również w niewielkich ilościach podczas destylacji alkoholu. Powstaje on na początkowych etapach procesu i jest odrzucany przez destylatorów. Ta biodegradowalna forma alkoholu jest organiczną substancją chemiczną rozpuszczalną w wodzie.

Jak zminimalizować ilość metanolu podczas fermentacji?

Ilość wytworzonego metanolu będzie się różnić w zależności od różnych warunków, w tym temperatury, rodzaju drożdży i innych bakterii w roztworze, rodzaju pożywienia, które im dostarczasz, minerałów i innych czynników.

W wyniku naturalnej fermentacji cukrów pochodzących ze skrobi kukurydzianej, pszenicznej i jęczmiennej powstają jedynie bardzo niewielkie ilości związków, które podczas fermentacji przekształcają się w metanol.

Oto kilka ogólnych zasad pozwalających zminimalizować zawartość metanolu podczas destylacji:

• Należy zachować większą ostrożność w przypadku destylacji owoców niż w przypadku destylacji z roztworów cukrowych, zbożowych lub whisky.
• Brandy wytwarzana z destylowanych sfermentowanych winogron będzie miała niższą zawartość metanolu niż sznaps (brandy owocowa) wytwarzana ze sfermentowanych jabłek lub cytrusów.
• Usuń pektynę z używanych surowców spożywczych lub po prostu wybierz produkty, które jej nie zawierają. Zapobiega to wytwarzaniu metanolu przez mikroorganizmy.
• Używaj wysokiej jakości, sprawdzonych drożdży.
• Pamiętaj o kontrolowaniu temperatury i nie pozwól, aby podczas fermentacji była zbyt wysoka.
• Przed fermentacją wysterylizuj wszystko, aby zabić szkodliwe bakterie.

Czy można sprawdzić obecność metanolu w alkoholu?

Tak! Możesz sprawdzić obecność metanolu w napoju alkoholowym, wykonując kilka szybkich testów.

Jak odróżnić etanol od metanolu w domowym laboratorium?

Test zapachowy

Wąchanie napoju to najprostszy test na obecność metanolu, ale wymaga sporo praktyki, żeby wyostrzyć zmysły. Jeśli wyczujesz nieprzyjemny chemiczny zapach z roztworu, napój nie jest bezpieczny do spożycia.

Metanol ma ostry, gryzący zapach, który jest dość intensywny i można go łatwo rozpoznać jako „zapach alkoholu”.

W porównaniu z tym etanol ma znacznie łagodniejszy zapach. Jest delikatniejszy, mniej ostry i ma niemal „kremowy” aromat. Etanol nie pachnie tak intensywnie jak metanol o tym samym stężeniu.

W porównaniu z metanolem etanol pachnie bardzo przyjemnie – jednak bardzo trudno to stwierdzić, jeśli nie porównuje się tych dwóch substancji bezpośrednio.

Test płomieniowy

Weź niewielką próbkę roztworu alkoholu i podpal ją – jeśli zobaczysz żółty płomień zamiast niebieskiego, roztwór zawiera metanol.

Ponownie, test ten sprawdza się w teorii, ale w praktyce rzadko będziesz porównywać dwa roztwory składające się wyłącznie z metanolu lub etanolu. Będą one zmieszane i będą miały różne proporcje.

Należy również zachować szczególną ostrożność podczas podpalania, ponieważ destylacja jest procesem potencjalnie wybuchowym. Trzymaj wszelkie otwarte ognie z dala od działającej destylarni.

Test chemiczny

Skuteczniejszym testem na obecność metanolu w alkoholu jest zastosowanie dichromianu sodu do niewielkiej próbki roztworu.

Wystarczy wymieszać 8 ml dichromianu sodu z 4 ml kwasu siarkowego, a następnie wymieszać mieszaninę i dodać 10 kropli tego roztworu do małego pojemnika lub probówki zawierającej alkohol, który ma zostać zbadany.

Delikatnie obracaj probówkę, a następnie ręką kieruj powietrze z jej otworu w stronę nosa, trzymając ją w odległości około 25–30 cm od nosa. Zwróć uwagę na zapach – jeśli jest nieprzyjemny i ostry, oznacza to, że alkohol zawiera metanol. Jeśli natomiast zapach jest owocowy, napój zawiera wyłącznie etanol i można go bezpiecznie spożywać.